ಶ್ಲೋಕ (ಬಳಿತ್ಥಾ ಸೂಕ್ತ - ಋಗ್ವೇದ 1.141.2)
ಪೃಕ್ಷೋ ವಪುಃ ಪಿತುಮಾನ್ ನಿತ್ಯ ಆಶಯೇ ದ್ವಿತೀಯಮಾ ಸಪ್ತಶಿವಾಸು ಮಾತೃಷು |
ತೃತೀಯಮಸ್ಯ ವೃಷಭಸ್ಯ ದೋಹಸೇ ದಶಪ್ರಮತಿಂ ಜನಯನ್ತ ಯೋಷಣಃ ||
ಈ ಸೂಕ್ತವು ಶ್ರೀ ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣದೇವರ (ವಾಯು) ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಅವತಾರಗಳ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಅವತಾರ ಶ್ರೀ ಹನುಮಂತ ದೇವರ ಬಗ್ಗೆ ಹಿಂದಿನ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದರೆ, ಈ ಮಂತ್ರವು ಭೀಮಸೇನ ಮತ್ತು ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ಅವತಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ದ್ವಿತೀಯಂ ಪಿತುಮಾನ್ (ಎರಡನೇ ಅವತಾರ):
'ಪಿತುಮಾನ್' ಎಂದರೆ ಅಗಾಧವಾದ ಅನ್ನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವವನು. ಇದು ವಾಯುದೇವರ ಎರಡನೇ ಅವತಾರವಾದ ಭೀಮಸೇನ ದೇವರನ್ನು (ವೃಕೋದರ) ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ದುಷ್ಟರನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಭೀಮಸೇನ ದೇವರು ಅಪಾರವಾದ ಬಲ ಮತ್ತು ಶರೀರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು.
ತೃತೀಯಂ ದಶಪ್ರಮತಿಂ (ಮೂರನೇ ಅವತಾರ - ಶ್ರೀ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು):
'ತೃತೀಯಂ' ಎಂದರೆ ಮೂರನೇ ರೂಪ. 'ದಶ' ಎಂದರೆ ಪೂರ್ಣ ಅಥವಾ ಅಗಾಧವಾದ, ಮತ್ತು 'ಪ್ರಮತಿ' ಎಂದರೆ ಜ್ಞಾನ. ಆದ್ದರಿಂದ 'ದಶಪ್ರಮತಿ' ಎಂದರೆ 'ಪೂರ್ಣಪ್ರಜ್ಞ'. ಸನ್ಯಾಸ ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದಾಗ ಶ್ರೀ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ನೀಡಿದ ಹೆಸರೇ 'ಪೂರ್ಣಪ್ರಜ್ಞ'.
ವೃಷಭಸ್ಯ ದೋಹಸೇ:
'ದೋಹಸೇ' ಎಂದರೆ ಕರೆಯುವುದು (ಹಸುವಿನಿಂದ ಹಾಲನ್ನು ಕರೆಯುವಂತೆ). ಜ್ಞಾನದ ಮಳೆಯಗರೆಯುವ ಭಗವಂತನ (ವೃಷಭಸ್ಯ) ವೇದಗಳೆಂಬ ಹಸುವಿನಿಂದ, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನವೆಂಬ ಅಮೃತವನ್ನು ಕರೆದು ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಹಂಚಲು ವಾಯುದೇವರು ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರಾಗಿ (ದಶಪ್ರಮತಿಯಾಗಿ) ಮೂರನೇ ಅವತಾರವನ್ನು ತಾಳಿದರು ಎಂಬುದೇ ಇದರ ಪರಮಾರ್ಥ.
ಈ ವೇದವಾಕ್ಯವನ್ನೇ ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಭಾರತ ತಾತ್ಪರ್ಯ ನಿರ್ಣಯ ಮತ್ತು ಸುಮಧ್ವವಿಜಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರನ್ನು ವಾಯುವಿನ ತೃತೀಯ ಅವತಾರವೆಂದು ಕೊಂಡಾಡಲಾಗಿದೆ.